Abraham Lincoln’a atfedilen en güzel deyişlerden biri şudur:
“Hazırlanacağım ve bir gün şansım bana gelecek.”
Bu, son derece kritik bir mentaldir.
Hazır mısın?
Değilsen, emin ol: Beklemekten sıkılan tüm şeyler arasında şans, en sabırsızıdır.
Çok kompleks ve karmaşık sistemlerin içinde yaşıyoruz. Bu tanımlamanın içine, doğal dediğimiz her döngü de dahildir. Birebir aynı içerikle; fakat farklı zamanlamalar ve sıcaklıklarla, on binlerce çeşit ekmek yapabilirsiniz.
Yine de hayatı asgari seviyede kontrol edebilecek yetenek ve bilgilere sahibiz. Ancak bunun bizi yanıltmaması gerekir. Burada kaderci ya da teslimiyetçi bir skeptisizmle konuşmuyorum.
Bu bir realitedir.
Doğal ya da suni sistemleri yalınlaştırmak, pazarlamanın nihai hedefidir. Bunlar mental ya da fiziksel bariyerler olabilir.
Her şey çok kompleks.
Pazarlama sade olmak zorundadır.
Haberin başlığı şu: “Fransız tenisçiye şikeden 20 yıl men.”
Bahse konu tenisçi Fransız Quentin Folliot. Haberin tam sayfa boy fotoğrafında ise Amerikalı tenisçi Taylor Fritz var. Haberin içeriğindeki en vurucu cümle şu: “Karşılaşmaları manipüle etmek için diğer oyunculara para teklifinde bulunmak.”
Manipüle etmek, yani “seçme, ekleme ve çıkarma yoluyla bilgileri değiştirmek.”
Haberi geçen Reuters. Kopyala-yapıştır yapan Anadolu Ajansı. Hiç arkasına bakmadan olduğu gibi araklayan NTV.
Bu haberi, şu sorunun cevabını vermek için alıntıladım: Neden?
Burada iki şey görüyoruz:
Birincisi, manipülasyon tıpkı yalan gibi, yıkıcı sonuçları milyonlarca kez kanıtlanmış olsa da insanlığın büyük bir bölümü için hâlâ maalesef sıradan bir kusur. İkincisi ise sorumluluk kavramı; burada “işini doğru yapmak” başlığı altında örneklenmiştir. Birçok insan için hâlâ kolayca üzeri çizilebilir bir yükümlülük.
Yalan ve manipülasyon gerçeği küf gibi kademe kademe tüketir.
Sorumsuzluk ise, üzerine inşa edilebilecek yalın herhangi bir gerçeklik için olası zemini ortadan kaldırır.
İkisi bir arada organizasyonlar, hükûmetler, milletler çökertir.
Hayatta olmak veya olmamak, iki en kritik durumdur. Diğer her durum, bu iki hâl karşısında anlamsızlaşabilir veya önemini büyük ölçüde yitirebilir. Hayatta olmak bize üzerinde çalışabileceğimiz birçok alternatif sunar. Hayatta olmamak ise en fazla bir “uğurlar olsun”dan ibarettir.
Hayatta: devam.
Değilse: tamamdır.
Hayatta: belki.
Değilse: hayırdır.
Hayatta: mümkün.
Değilse: imkânsızdır.
Hayatta olan, anlamlandırılabilir; yeniden konuşulabilir; bir sonrakinde yeniden denenebilir. Değilse, hiçbiridir.
Dolayısıyla hayatta olanlar olarak seçeneklerimiz çok.
Olmayanların tarafına geçmeden onlar gibi davranmayı bırak.
Pazarlamanın müdahalesi olmadan bir kişinin bir şeyin tutkunu olması, pazarlama için gerçek bir altın madenidir. Tutkun, ilgili ürünü bir ritüel, hobi ve kimlik unsuru olarak konumlandırır. Bu kişiler sürekliliği, çeşitliliği, kaliteyi, bilgiyi ve deneyimi kovalar.
Eğer pazarlamanız ürününüzün tutkunlarına ulaşmıyor, onlarla konuşmuyor ve etkileşim kurmuyorsa büyük ihtimalle başarısız olacaktır.
Eğer rekabet senin için rafta ve tüketicinin zihninde değil de fabrikada başlıyorsa, bu işi yürütemezsin demektir.
Pazarlamanın en çarpıcı tarafı, rastlantı gibi görüneni rastlantı olmaktan çıkarmasıdır.
Markanı arayan değil, aranan yapar.
Ama her Pazarlama, ilk kullanıcısı için o yeni kiraladığın arabaya benzer; belki ilk birkaç saat içinde yer edemezsin.
Pazarlamayı önce anlaman, sonra da ona zaman tanıman gerekir.
Sadece bize elverişli görünen seçenekleri seçmek ve seçilmeyi beklemek…
Bu hafta ve bundan sonraki her hafta yapabileceğin en kötü tercihlerden olacaktır.
Birincisi, diğer adıyla kolayı ya da dayatılanı seçmektir. Oysa her zaman 3 hatta 183. seçenek mümkündür. İkincisi ise pasifizmi körüklerken kişiyi yetkisiz bırakır.
Sen seç ve bekleme; el kaldır, öne çık, sesini yükselt.
Kazanırsın.
Aksiyonlarımız mı inançlarımızı, yoksa inançlarımız mı aksiyonlarımızı belirler?
Birçoğunun gözünde ihtilaflıdır.
Ancak veriler, birçok inancın önce davranıştan doğduğunu gösterir. Pew’e göre Hinduların %96’sı Hindu bir ailede doğmuştur; yani çocuk çoğunlukla ailesinin günlük pratiklerini “yaşayarak” inanca dönüştürür. Benzer biçimde, spor yapmaya başlayan kişinin zamanla sağlıklı yaşama daha çok inanması, davranıştan kimlik üretildiğinin en klasik örneğidir. Internet maruziyeti, özellikle 55+ yaş grubunda bazı sosyal ve siyasi tutumların değişmesine yol açabilmektedir.
Yani pasif bir aksiyon olan “maruz kalma” bile inancı değiştirebilir.
Aksiyon öğle veya böyle, her anlamda inancın önünde gider.
Onu belirler.
Aksiyonu neyin beslediği ise bu okumadan çok daha komplekstir.
“Bildiğimizi aslında yanlışmış” çağında yaşıyoruz.
Her gün, bir bilgimiz başkaları tarafından çürütülüyor. Bu debunking dedikleri kancalama yöntemlerinin çoğunun içi boş. Birçoğu seviyeli ve güvenilir kaynakların desteğinden yoksun.
İnsanın fikrini değiştirmesinde elbette hiçbir sorun yok. Ama önce bilmediğini öğrenmesi, doğru veya yanlış bildiğini de test etmesi lazım. Sosyal medya buna pek izin vermiyor. Ciddi bir aciliyet ve hassasiyet duygusu yaratılarak insanlar etkileşim uğruna yanlış yönlendiriliyor.
AI’ın orta vadede kökten çözeceğini düşündüğüm meselelerden biri de bu. Influencer olarak konumlandırılan birçok karakterin işsiz kalacağını ön görüyorum.
Türkiye’de gözlemlediğim ve başka ülkelerde birebir kıyaslama fırsatı bulduğum meseleler hakkında yıllardır yazıyorum. Özellikle son 10 yıldır savunduğum temel husus, ülkenin bir bütün olarak batmakta olan bir şirketi çağrıştırdığı yönündedir.
Kulağa absürt gelebilir; safsata bir kıyamet senaryosu olarak da okunabilir, itiraz etmem.
Çünkü bu, büyük ölçüde bir içgörüdür; ciddi şekilde yanılabilirim.
Ve nihayetinde yanılmamın bana hiçbir maliyeti olmaz. Ama haklı çıkarsam, büyük bir yıkımla karşılaşabiliriz.
2040’da dönüp buraya bakalım.