Türkçe, sayfa 34

Dünya ile rabıtasını koparmamış herkes bunu hissediyor. İyi okuyan, günceli sıkı takip eden ve insani ilişkileri güçlü olanlar ise bunu birebir görüyor.

Geçen biri IG’de şöyle yazmış: “Herkes nerede?” Ardından da “Farkında mısınız, Instagram boşaldı” demiş. Haklı. İçeride olanlar artık eskisi gibi iletişim kurmuyor, konuşmuyor. Veriler de bunu doğruluyor.

İnsanların içine çekilme ve sadece gözlem yapma süreci, aslında önemli bir göstergedir.

Peki bu ne anlama geliyor?

Artık sürecin bir parçası olmak istemeyişimizin arkasında, beklentilerimizin küçüldüğü ve anlamsızlaştığı gerçeği var. Ve sıkı dur: insanlar beklemediğin kadar AI ile zaman geçirmeye başladı.

AI bir araç olmaktan çıkıp bir entiteye dönüştüğünde kendimizi tamamen farklı bir dünyanın içinde bulacağız. O dünya da sandığımız kadar uzakta değil. 2035, beklentilerimizin aksine, yeni bir Homo sapiens’e ev sahipliği yapacak.

The Matrix Revolutions (2003), Indiana Jones (2008), Terminator (2015) ve Gladiator (2024): Hepsi birer fiyasko oldu. Bu arada The Matrix Resurrections (2021) gibi “devamın devamı” işleri hiç konuşmuyorum bile.

İyi bir öykünün devamı çok ama çok nadiren anlam üretir.

Tekrar ise başkadır; aynı öykü nesiller boyunca ninelerimizin defalarca anlattığı masallar gibi yeniden ve yeniden aktarılabilir.

Pazarlama bu ikisini kesinlikle birbirinden ayırmalıdır.

Eğer elinizde “Top Gun: Maverick” gibi istisnai bir şans yoksa bir öyküyü bittiği yerden devam ettirmek büyük ihtimalle başarısız olacaktır.

İyi öykü, rafine öykü ve viral öykü… Her biri farklı şeyler anlatır. Birincisi size uzun ve dokunulmaz bir hayat çizgisi sunar. İkincisi sizi niş bir konuma yerleştirir; kitlesel olarak ulaşmak zordur ama her lobide sizi karşılayacak birilerini garanti eder. Üçüncüsü ise steroid gibidir: Şiştiği gibi iner. Üstelik indiğinde, şişmeden önceki hâlinden daha çirkin bir duruma bürünür.

Bugün birinci öyküden çok az, ikincisinden haddinden fazla ve üçüncüsünden her köşede bulunur.

Az olan değerlidir.

İyi öykü azdır.

“Gözlerine inanamamak…”

Artık Türk Dil Kurumunun güncellemesi gereken bir deyimdir.

Çünkü artık gözlerine inanma. Önümüzdeki birkaç yıl içinde dijital ve basılı medyada gördüklerinin büyük bir bölümü gerçek olmayacak.

Peki, gözümüze inanamayacaksak neye inanacağız?

“Ateş olmayan yerden duman çıkmaz” atasözüne bağlı bir kültür için bu çok zor bir problemdir. Yine de her koşulda önce insana danışacağız.

Kim bilir, belki de yapay zekâ’nın hiç beklenmedik bir sonucu, insanların birbiriyle daha fazla iletişim kurmasına sebep olmak olur.

“Yaratıcılık AI ile nasıl mücadele edecek?”

Diğer her şeyde olduğu gibi: Herkesten ve her şeyden farklı görerek.

Evet, AI büyük, sınırsız ve yorulmayan bir makine.

Evet, rekabet hiç olmadığı kadar zor.

Ama orijinal ve otantik olan hâlâ gerçek.

Ve gerçek hâlâ çok değerli.

Biliyoruz ki ABD, diğer her şeyde olduğu gibi franchise dünyasının da lideri. Avrupa’dan çıkıp global olmuş Starbucks veya McDonald’s tarzı girişim sayısı bir elin üç parmağını geçmez (Costa, Pret, belki Paul).

Soru şu: Avrupa’nın başaramadığını biz yapabilir miyiz?

Nusret bunun için bir şans yakaladı, ama o da hızlı şekilde ivmesini kaybetti. Bu meseleyi uzun zamandır düşünüyor ve okuyorum; nihayetinde vardığım sonuç şu: Yapamayız.

Birincisi, bu ekosistemin çok dışındayız. İkincisi, taklitçilik neredeyse kültür haline gelmiş durumda; özgünlük ise yok denecek kadar az. Ve hepsinin üzerine bir de şu gerçek var: Dünya artık bizi sevmiyor (MENA ve bazı Afrika ülkeleri hariç).

Samimiyetle söylüyorum, bu kasıtlı bir karamsarlık değil, bir tespit. Eğer ciddi bir yatırım gücün varsa ve biri sana bu alanda göz kırpıyorsa, paranı bu işe gömme derim.

Albert Einstein’a atfedilen bir söz vardır: 

“Asla tavsiye vermem; zeki bir insan buna ihtiyaç duymaz, aptal bir insan da dinlemez.”

Ben de benzer şekilde, bireysel olarak öğüt ya da tavsiye vermeyi hiç sevmem. Ama ironik biçimde, her gün tavsiye veren bir blog yazıyorum.

Bu çelişkinin özünde -birçok çelişkide olduğu gibi- birebir ilişkilerin problemli tarafı bulunur. Tanımadığımız, bilmediğimiz ya da hayatımıza doğrudan etkisi olmayan insanların tavsiyelerini dinlemek çok daha makul ve anlamlı gelir. Çünkü tavsiyeyle birlikte gelen yargılanma, konumlandırılma veya “senin için en iyisini biliyorum” havası korkutur, tiksindirir.

P. G. Wodehouse’un çok yerinde bir tespiti vardır: “İnsanlara tavsiye vermekten nefret ederim, çünkü ne zaman versem bir şeyler yanlış gider.”

Gerçekten de öyle olur; çünkü tavsiye verdiğinde kendini bir anda olayların içinde ve problemin doğrudan bir parçası olarak bulursun. Bir anda senin de tavsiyeye ihtiyacın olur.

Tavsiye… Aman abi, kaç.

Aslında her ne kadar karmaşık görünse de -ve açıkçası adımlarla sonuçlara ulaşmanın absürt olduğunu düşünsem de,- bizim için geçerli dört aşama var:

1-Açık ol,

2-Çekici işler yap,

3-Kolaylaştır ve

4-Nihayetinde tatmin et. 

Pazarlama budur.

Artık önümüzde inanılmaz bir pazar var. Bakın gerçekten, eğer 3. Dünya Savaşı ya da çok çarpıcı bir doğal olay yaşanmazsa, önümüzdeki 15 yıl içinde bizi büyüleyici bir gelecek bekliyor.

Ama aynı zamanda çok ciddi bir kompartmanlaşma yaşanacak. Boş yapanlar, kağıt öğütücüden geçirilmiş gibi tuz buz olacak. Özellikle mikro ajanlar için konuşuyorum: acayip boş yapıyorlar. 4–5 yıl içinde çoğu limon suyu satacak seviyeye gelecek.

Benden söylemesi.

Artık yeni bir öğretmenimiz var: AI. Merak ettiğimiz her soruya, hiç yargılamadan; en saçma olanlara bile burun kıvırmadan cevap veren ve karşılık olarak bize hep nazik davranan bir öğretmen. Hiç yorulmayan, sinirlenmeyen bir öğretmen.

Ama yine de gözümüzün içine bakmayan, gözlerinin içi gülmeyen, omuzumuza şefkatle dokunmayan; gerektiğinde gür sesiyle bizi sakinleştirmeyen, korkumuza korkusuzca göğüs germeyen, okuduğu duygulu bir pasajla birlikte gözleri hiç yaşarmayan bir öğretmen.

Ve bizim, ikincisine hep daha çok ihtiyacımız oldu.

İkincisi olmayı en mükemmel şekilde başarmış, başta kız kardeşim olmak üzere tüm öğretmenlerimizin gününü yürekten kutlarım.