Saridje blog, sayfa 162

Mantıklı, gerekçeli düşünme veya tümevarım kabiliyeti ile sonuçları algılama biçimi arasında bağlantı yoktur.

Bu nedenle iki rasyonel insan aynı probleme bakıp farklı çözümler üretebilir.

Türkiye’de yıllardır süregelen “Sokak hayvanları” tartışması bu durum için harika bir örnektir.

Pazarlama sadece rasyonel davranıp, kitlesine önerdiği çözümü anlama adına fırsat vermezse: Serbest düşüştedir.

Pazarda gerekçeli düşünülmüş, her tarafından mantık akan ancak hiç satılmayan binlerce ürün vardır.

Sadece çözüm üretmen -kesinlikle- yetmez.

Ona neden ihtiyacımız olduğunu bize güçlü şekilde anlatman gerekir.

Suçluluğu, utancı, kederi, heyecanı, başarıyı veya sevinci paylaşırız. Aciliyeti değil.

O kadar ki, trafikte ambulansa yol vermek bile bazımız için bir soruna dönüşebilir.

Çünkü acil ayak uydurmaya izin vermez. Acil bir oldubittidir.

Acillerini anlamamız gerektiğini düşünebilirsin. Ancak unutma, bazen anlamadan önce; benimsemek, sahiplenmek yani paylaşmak isteriz.

“Yoldan çekil!” tavırının ise buna katkı sağlamadığı aşikar…

Fokus olmak yada odaklanmak işin zor kısmını anladığın ve ona talip olduğun anlamına gelir.

İşin zor kısmı ise bize her gün sorulan:

“Şu yeni acili duydun mu?”

Sorusuna “Hayır!” cevabı verebilmektir.

Kısa vadenin ne olduğu konusunda anlaştığımız kesin.

Uzun vade..?

Pek emin değilim.

Öncelikle, kısa vadelerin toplamı uzun vade yapar. Bu nedenle kısa vadeye önem vermemek uzun vadeyi anlamamak demektir.

Diğer taraftan vadeyi sonuçlar ile karıştırmaman gerekir.

Hazırlık süreci uzun, ödül töreni kısadır. Sahneden indikten sonra vaden devam eder.

Uzun vade bitmez. Bu yüzden uzundur.

Aslında söylenmek istenen ‘sonsuz’ vadedir. Göz korkutmamak için ‘uzun’ denilir.

Soru “Sonunda kazanır mıyım?” değildir.

Uzun vadeyi anlayan şu soruyu sorar:

“Oynamaya değer mi?”

Yaratıcılık* sık kullanmayı sevmediğim, pahalı bir kelime.

Latince kökenli muadili ‘creare’den farklı olarak yoktan var etmek anlamına gelir.

Bu ise neredeyse imkansız bir görevdir çünkü Homo sapiens olarak ürettiğimiz her şey bir ilintinin ürünüdür.

Güçlü ilinti, faydalı uyarlama, pratiklik ve cesaret gibi kavramlar yaratıcı fikirler ortaya çıkartır.

Bunlar nadir bir araya gelir.

Geldiğinde ayak işleri ile uğraşmayı bırak ve işe koyul.

Hayırlı haftalar.

*‘To make grow’ / Büyütmek, De Vaan.

En yüksek binayı, en büyük havaalanını veya en uzun duvarı inşa etme azminiz kolay mağlup edilir.

Çünkü büyüklük; zerafet, getiri, etkinlik, anlam, kalıcılık ve lüks gibi kavramların aksine bir metre ile geçilir.

Kendinizi tanımlamayı seçtiğiniz bu kıymet bir birim meselesidir. Ucuzdur. Kolay erişilir.

Uzun bir zamandır en büyük ve en yükseğe oynuyoruz. Bunun için talan, zarar, israf, tutarsızlık ve sıradanlık üretiyoruz.

Dün bir tasarım blogunda CBC’yi kaynak gösteren çok ilginç bir makale okudum.

Amerikada bir mimarlık ofisi “Stratejik dizayn(?)” dedikleri bir konseptle olası silahlı bir saldırıda kayıpları en aza indirecek bir okul tasarlamışlar.

Problemin kökenine değil de semptomlara odaklanmak irrasyoneldir.

İlliyeti düzeltebileceğiniz noktada sonuçlara karşı cephe açmak deliliktir.

Diğer taraftan İstanbul Depremi gibi zıt durumlarda problemin kökeni tamir edilemezdir.

Kökeni çözümsüz bu problemlerin ise bilanço zararı minimumda tutulur.

Yani ikincisi önlem, birincisi düzeltme ile alakalıdır.

Birbirine karıştırıldığında hasar kronikleşir.

“Şeytan ayrıntıda gizlidir!” kovulmuş meleğin çok sinsi bir aklı ve dolayısıyla davranış kalıpları olduğunu ima eder.

Pek sayılmaz.

Şeytan adına konuşamam ama bu mecaz atıfta bulunduğu davranışın ekseriyetle çok belirgin olduğunu görmezden gelir.

Şeytan taslakta, eylemleri apaçıktır:

-Yılda 9 milyonun üzerinde insan açlıktan ölür. Bunların 3 milyondan fazlası çocuktur ve fakat,

-Buna karşılık Birleşik Krallık’ta üretilen gıdanın %30’u dokunulmadan çöpe gider.

-Yılda 1.5 milyondan fazla çocuk önlenebilir hastalıklar nedeniyle ölür.

-Dünya genelinde süren bölgesel savaşlarda yılda ortalam 50 binden fazla kişi hayatını kaybeder ve,

-Yaklaşık milyonlarca insan yerlerinden, mülklerinden olmaya zorlanır.

Yok, hayır: Şeytan ayrıntıda falan gizli değildir.

Ama evet, şeytan ayrıntıda oyalar.

Titanic sonunda batacağı bilinir ama yine de heyecan ile izlenir.

İyi öyküye ve içeriğe sürprizbozan* sökmez.

Yeni fikirlerini, mega sonlarını ve o yıldız atışını gönder:

Korkma, konuş, sürpriz boz!

İçeriğe, öyküye sondan daha çok önem veririz.

Dün havaalanında ödemesini yaptığımız hizmetin karşılığını veremeyen “Supervisor”*, önünde duran ekrana uzun bir süre baktıktan sonra şu cümleyi kurdu:

“Kusura bakmayın sistemim bugün biraz yavaş…”

Hayır. Sistemin yavaş falan değil, sistemin çalışmıyor.

Çünkü 1995 yılında yaşayan birini bir anlığına bugüne getirseydik hızdan bitkin düşerdi. Artık yavaş yok.

Yavaş artık bir mazeret değil. Ağzınıza almayın.

*Gizli işsiz.