Saridje blog, sayfa 161

“Bügün hayatımın en kötü günü…”

Muhtemelen değil.

Bugün bayram.

Bayramlar en’lidir. Değerini bil.

Amerika’da “Lazımsa, bizde yok!” sloganıyla iş yapan bir dükkana* denk geldim.

İhtiyaca değil de arzuya hizmet eden her girişim bu kadar net değildir.

“Olmalı mıdır?” bu başlıkta etik bir sorudur.

Hangisini ürettiğini bilmek ise çok önemlidir. Çünkü pazarlama yaklaşımını belirler.

İnsanlar arzuladıkları her şeyi elde edemezler.

Ancak bu yüzyıl itibariyle ihtiyaçlarımızın neredeyse tamamı karşılanır.

Hangi kategoriye düştüğün konusundan net olman gerekir.

Bazı küçük işletmeler küçük kaldıkları için eleştirilir: “Büyüyemedi korkak, aynı kaldı!” diye yaftalanır.

Bu sadece haksız bir suçlama değildir. Aynı zamanda perspektifin sadece ölçeğe çalıştığını gösterir.

Evet, tartı işe yarar. Ama Mona Lisa’yı tartarak satmaya çalışmak karlı bir ticaret değildir.

Seviye korumada diretmek; kimlere hangi kalitede hizmet vermeyi netleştirmiş olan idealistlerin işidir.

Evet, tartı da işe yarar*.

*Ama ne kısır bir perspektiftir.

ABD’de taze sebze dağıtımı yapan bir işletmeci, teslimat için geciktiği restoran 100$ kesmesin diye trafikte hız yapıp makas attı: Sebep olduğu kazada 2 yaşındaki Aida hayatını kaybetti.

Aida’nin ömrünü 100$’lık bir aciliyet belirledi.

2016’da Mısırlı bir pilot, kokpitte oksijen seviyesinin acil konumda olduğunu

kontrol etmeden sigarasını yaktı: Akdenize çakılan uçakta 65 kişi hayatını kaybetti.

Kendisi ile birlikte 66 kişinin ömrünü bir sigara keyfi aciliyeti belirledi.

Sonucunda birilerinin hakkına girdiğimiz, yaşam alanını taciz ettiğimiz veya sadece telaşa

verip can sıktığımız acillerimizin çogu aslında karşılıksızdır.

Acile boyun eğmek toy beynin ürünüdür. Bu görgüsüz ve beceriksiz beyin bir gün gelir sahibini de yarı yolda bırakır.

Türkiye olarak problemimiz yarım asırdır problemlerimizin eski olması.

Tekrar eden problem, problemin farkında olmadığını gösterir ve bu büyük bir problemdir.

Mesela Amerika için 1960’larda problem Ay’a ayak basmaktı. Bu problem çözüldü/eskidi. Artık yeni bir problem var: Mars’a ayak basmak.

Pazarlama problemin olabilir. Hukuk, demokrasi veya erken uyanamama problemin…

Eğer problemin yeniyse problem değil. Eskiyse büyük problem.

Billboard’lar şehri Kahire 21. Yüzyılın Don Draper’larının buluşma noktasıdır.

2010 yılında viral olan şu peynir reklamını hatırlayalım*

“Pandaya Asla Hayır Demeyin” birçok uluslarası ödül aldı. Kayda değer dikkat çekti. Sosyal hatta jeopolitik analizleri yapıldı.

“Bu panda kimi temsil ediyor?” sorusu bir paranoya konusu oldu.

O zaman da bugün de aynı soruya cevabım değişmedi: Panda hepimizi temsil ediyor.

Yıllardır aynı iPhone’u yeni iPhone’muş gibi bize satın aldıran pandalar içimizde yaşıyor.

Direnç göstermenin ise çok yalın ve kısa bir formu var.

Yaygın kullanımıyla, Hamlet 3. Perde, 3. Sahne, 87. Repliğini alıntı yapmam gerekirse:

Hayır.*

*Çok sık talim etmen gerekir.

Bugün bir toplantı sonunda şu kanı bende betonlaştı:

İnsanlar iki kategoriye ayrılır; istikrar, bağlılık ve güven peşinde koşanlar ile keşif, arayış ve bağlı olarak başarısızlığı (istikrarsızlığı) gelişim için önemli bir girdi sayanlar.

Birinci de işe yarar ikinci de.

Ama sadece ikincisi bilinmeyeni ortaya çıkartır.

Elon Musk ikinci kategori için bu yüzyılın en doruk* noktasıdır.

*Ramazan da doruk noktasına ulaştı. Artık gecikiyorum. Kusura bakma.

1925 yılında aralarında Osram, Philips ve GE’nin bulunduğu ampül üreticileri Cenevre’de bir kartel kurdular.

Uzun ömürlü ampül rekabetinin satışları düşürdüğünü fark eden bu “Seçkinler”: Ampül kalitesini düşürüp, yanma ömrünü azaltma konusunda anlaşmaya vardılar.

Rekabeti insanlık ve gezegenimizden yana değil daha fazla güç elde etmek için kullandılar.

Rekabeti insanlık ve gezegenimizin aleyhine kullanmaya karar verdiler.

Önünde rekabet tarzını tanımlayacak iki soru var:

“Daha çok satmak, daha çok tüketmek ve imha etmek için neleri göze alabiliriz?”

ya da

“Hep beraber nasıl daha iyi olabiliriz?”

Hayırlı haftalar.

Korku halinde berrak düşünemeyiz.

Eleştirel ve stratejik düşünebilmek için duru bir zihin şarttır.

Bu iki düşünce metodu ise sorunları anlamak ve onları çözmek adına olmazsa olmazdır.

Şöyle düşün: Bu metropolde yıllardır; hukuk ve eğitim sisteminden, şehir planlaması ve trafiğe kadar neredeyse her şeyden şikayet ediyoruz.

Ve son kertede, geçen 20 yılda neredeyse hiçbir şeyi düzeltemedik. Aksine sıralı problemlerimiz kronikleşti.

Zihnimizi esir alan ve bize satılan; küçülme, geri kalma ve “Aman zaman kaybederiz…” gibi korkular bugünün çıkmazlarına dönüştü.

Ve hataya düşme; korku da diğer duygular gibi mobilize olabilir ve çeteler oluşturabilir.

Bugün ülkemizi yöneten korku çeteleri işler onların istediği gibi gitmediği taktirde olabilecekler ile bizleri korkutuyorlar.

Âlâ…

İşler zaten bizim istediğimiz gibi gitmedi, gitmiyor.

Çok zeki ama aynı zamanda gerzek, çok havalı ama aynı sırada beceriksiz olabilirsin.

Zıtlar içinde ve farazi hatların sınırında yaşarız. Ve iyi olanın farkına bu şekilde varırız.

İşin güzel tarafı da budur.