Maske takmaları için insanları ikna etmeye; bilim, propaganda, pazarlama, reklam filmleri, afişler, işaretler ve animasyonlar tek başına yeterli olmamıştı.

Bu olağanüstü ve eşsiz koordinasyon direnci veteriner bir doktorunun YouTube videosu ile kırılıyordu.

Karşılığında ise sadece bir ‘bildirim’ maske takmayarak hayatımıza devam etmemiz için yeterli olmuştu.

Çünkü hasta olmaktan daha çok kısıtlanmaktan nefret ederiz.

Özgürlüğü sevmek ve onu her şeyden çok istemek insan fıtratının önemli bir parçasıdır.

Ancak bir şeyi çok istemek ile onun paylaşma hevesi arasında korelasyon yoktur.

Kendin için çok istediğini başkası için de arzu etmek güçlü bir pratik gerektirir.

Kuş kafeslerimiz, hoşumuza giden haberleri öne çıkaran basın özgürlüğü anlayışımız, payımızı büyük kesen adalet kılıcımız ve benzeri her kısıtlama çok isteyip paylaşamadıklarımızın bir hülasasıdır.

Pazarlamanın bir görevi de bunu hatırlatmak ve pratik ettirmektir.

Bu hafta, kafesin kapısını aralamayı dene.

Otoparkta bir alt kata inme maliyeti, üst katta dolanıp durma maliyetinden daha düşüktür. Çünkü neredeyse her zaman alt katlar müsaittir.

‘Müsait’ ile ‘erişim’ arasında ise belirgin farklar vardır.

Ve tüketici -çoğunlukla- müsait olmasa da erişilebilir olanda ısrar eder.

Müsait olan erişilebilir değilse pazarlama yapmıyor demektir.

Sesin yüksek çıksın, kendini bize göster: Yoksa biz dolanıp durmaya devam edeceğiz.

İklim Değişikliği ile ilgili yaşadığımız problem bu olgunun gerçek olup olmaması değildir.

Tabi ki, gerçek. Ancak bir ahmak gezegeni tükettiğimiz gerçeğiyle yüzleşmek istemeyebilir. Biz buyuz, fıtratımız bu ve şundan emin olabilirsiniz: Bu ilk ve son olmayacak. Daha çok gezegen tüketeceğiz.

Asıl mesele zaman. Ne kadar zamanımız var? Ne kadar zaman kazanabiliriz?

Bunlar şu an için zor sorular.

Çünkü hepsi bir bakıma kültürün meselesidir. Kültür ise çok inatçıdır. Kültürün bir faktör değişmesi binlerce yıl alabilir. Elimizde ise “Özgürlük” kavramını hala bir birim bile kavrayamamış kültürler var.

Dolayısıyla eğer bir konuda uzlaşamıyor, kültür inadı ile cebelleşiyorsanız -caka satmıyorum- probleminiz: Pazarlamadır.

Öyküyü yaymak, bilinir olmak, anlaşılmak, talep görmek; bir doktorun, mühendisin veya ekonomistin problemi değil, pazarlamacının problemidir.

Demokrasi bir pazarlama problemidir. Hukuk bir pazarlama problemidir. Urbanizm bir pazarlama problemidir. İklim Değişikliği bir pazarlama problemidir.

Dün yol üzerinde bir kozmetik markasının reklamı dikkatimi çekti. Hızlıydım, markayı okuyamadım. Slogan şu: “Kozmik Kirpikler”. Harika bir tanımlama.

Dün Apple’ın etkinliği vardı. Apple yine aynı Apple: “En iyi, en müthiş, en son ve en çok, ve hatta ultra/aşırı iyi…”

Uludağ’da kayak yapanlar bilir, meşhur bir seyyar kestaneci vardır. Malını satarken “Aşırı iyi, müthiş lezzetli kestane şekeri!” diye bağırır. Yıllardır aynı.

Apple gibi…

Anladık ve sıkıldık artık.

Ekran üzerindeki çentiğe “Dinamik Ada” dediğinizde ürün değişmiyor: Tanım dışında önerilen yeni bir şey yok.

Kozmik Kirpikler ise öyle değil. Yeni bir şeyden bahsederken, bunu olabilecek en eksantrik biçinde tanımlıyor. Alıcısını heyecanlandırıyor. Kulağa hoş geliyor ve sıkıcı değil.

Seth bir ara “Apple gibi tasarla P&G gibi adlandır” demişti.

Apple tasarlıyor ama tanımlayamıyordu.

Artık can sıkıyor.

Sıkıcı.

“At gözlüğü ile bakma, lütfen!”

Bazen gereklidir. Diğer adı fokustur.

Bilinçli taktığında: Gürültüye ve kalabalığa değil, yarışa odaklanmanı sağlar.

Benzetmenin azizliğine uğramış güzel bir araçtır.

Sahiplen. Tak, çıkar. İşe yarar.

Bilmiyorum tam olarak nereden ve ne zaman başladı ama estetik* milletimizin öncü kaygılarından biri değil.

Güzel bir semtin, çirkin bir ara sokağında şöyle bir tabela okudum: “Mobilya Tasarım Ofisi” (Solmuş mavi zemin üzerine ‘Papyrus’ font ile yazılmış).

Kendi tabelasını tasarlayamayan bir tasarım ofisi: Tam bize göre.

*Estetik ile başarılı tasarım arasında korelasyon yoktur. Tasarım başarılı ancak estetik olmayabilir. Mesela IKEA mağazaları mimari açıdan iyi tasarlanmıştır ama estetik değildir.

“Ne olursan ol yine gel…” pahalı bir davettir ve aklı başında kimse bu çağrıda bulunacak kadar naif değildir.

Çünkü ön koşul veya sınıflandırma sadece pratik bir yaklaşım değil, gerçek ve gereklidir de.

Kurt ve kuzu ancak efsanevi Nuh’un Gemisi’nde yan yana gelebilir.

Kitlesel ve haliyle ‘ucuz’ Pazarlamanın oyuncağı olmuş bu söz; kolay satıldığı için Mevlana ile etiketlenir ama ondan değildir. Sınırları belli bir davetin konusu olan şu söz ise Mevlana’ya aittir:

“Biz güzeliz, gel sen de güzel ol”.

Davet* bir koşulun konusudur.

Şartlar, hükümler ise belli değerler etrafında inşa edilir.

Çağrısı herkese olan pazarlama değersizdir.

Bu nedenle başarısız olmaya mahkumdur.

*Ölüm tasavvuf ehli için bir davettir. Bu davete bugün itibariyle icabet etmiş Ömer Tuğrul efendiye Allah’tan rahmet, sevenlerine baş sağlığı diliyorum.

Zennup’ta kuru fasulyeye ödenen 275₺ bir çoğumuz için pahalı bir tercihtir.

“275₺ kuru fasulye mi olur?” ile -asıl ifade edilmek istenen- “Buna değmez!” çıkışı birbirinden tamamen farklı analizlerin konusudur.

Çünkü pek çok şey “Buna değmez…” olarak fiyatlıdır. En azından çoğumuz için.

275₺‘lik kuru fasulye ise sadece kuru fasulye değildir. _Network’_tür, öyküdür, pazarlamanın çok özgül bir kabileyi/kitleyi odak noktasına almasıyla oluşan paket bir üründür.

Takas ettiğin ürüne herkes aynı değeri vermeyecek ve hiçbir zaman önerin herkes için uygun fiyatlı olmayacaktır. Bunu beklemek çılgınlıktır.

Pazarlama için asıl zorluk, asıl imtihan herkesi memnun etmek değil, önerdiklerini değerli bulacak niş kitleye ulaşmaktır.

Sosyal reflekslerimiz kısa vade döngülere cevap verme üzerine eğitilmiştir. Oysa asıl fırsatlar uzun vadeyi tanımaya gösterdiğin sabır ve anlayışın üstüne inşa edilir.

Evet, ilk izlenim son izlenimdir ama ‘son’ zannettiğinden daha çok tekrarlanır.

Çekinmen gereken sonlar değil, kısa vade başlangıçlardır.

Bu hafta sonu düşünmende fayda olacak üç kritik mesele:

1- Nezaket, önemli olduğu düşünülen bazı kavramlardan (Hüner, rekabet, değişim vs.) daha önemlidir ve işi sanılandan daha çok öne çıkartır.

2- İlişkileri daha etkili ve sağlıklı hale getirmenin yolu hüsnüzan-nın (İyi niyet) hakim olduğu ortamlar oluşturmaktır. Hayatidir. Olmadığında oluşan boşluğu kavrayamayan birine karşı sabrım yoktur.

3- Senin, benim, komşunun, başkanın ve güvenliğin, hepimizin: 24 saati var. Harcadığın kişilere dikkat et. İnsanların çoğu zamanın değerini anlama noktasında kusurludur.